Sac işleme sektöründeki gerek üretim hammadde sağlayıcıları ve gerekse de bu hammadde ile ürün elde eden firmalar günümüz ekonomik koşullarında üretimlerini Dünya pazarlarında rekabet edecek şekilde sunmalıdırlar.

Hidrotam firması kurulduğundan bugüne kadar genel olarak sac hammaddeyi kullanarak ürünü oluşturan her türlü ihtiyaca yönelik özel makine ve hat projelerini hayata geçirmektedir. Kullanılan sac hammadde her sektör ve ürüne göre değişiklik göstermekte, bu yüzden her proje birbirinden farklı ar-ge çalışmaları gerektirmektedir. Genel olarak sektörümüzün en önemli ihtiyacının, ürün stoklama maliyetleri, işleme/imalat maliyetleri ve nihayetinde işçilik maliyetleri düşük olan, sürekliliği ve verimi yüksek sac işleme hatları olduğu görülmektedir. Sac işleme hatları genel tanımlama ve kullanımı ile rulo sac hammaddesinin alınarak rulo açma – sac yüzeyini doğrultma – gerekli kesme ve form işlemlerini hassas sürücüler ile yapılması ve gerekli bükme işlemlerinin tamamlanması ile ürünün oluşturulmasına yönelik teknik mantık çerçevesinde oluşturulmuş makineler topluluğudur.

Hidrotam, tanımladığımız tüm bu makinaların projelerini ve üretimini gerçekleştirmektedir. Ancak geleneksel üretim tarzı ve ülkemizdeki kalıp sektörünün bu konuda yeterli seviyede olmasından dolayı firmalarımız genel olarak açma ve kesme işlemleri ile üretimin devam ettiğini, bükme işlemlerini apkant olarak tabir ettiğimiz bükme makinelerini kullanmak suretiyle üretimlerini gerçekleştirdiklerini görmekteyiz. Oysa ki açılmış ve kesilmiş olan sacın hemen devamında büküm işlemlerinin otomatik olarak yapılması maliyetleri önemli oranda düşürecektir. Üretilecek ürünlerin çeşitliliği, hammadde ve üretim hızı gibi parametrelere bağlı olarak firma ihtiyaçlarına göre oluşturduğumuz Sac işleme hat projelerimizde bükme makinelerimizi genel olarak iki kategoride tanımlamaktayız:

1. Sacın sürekli form ile durdurulmadan üretimini sağlayan Roll-forming makinaları

2. Sacın büküm formlarını bükme mantığı ile gerçekleştiren esnek (flexible) büküm makineleri

Rollforming Makineleri

Rollforming makineleri, sac hammaddesinin soğuk şekillendirilmesinde üretim hızının yüksek olduğu ve ürünün bükümlerinin fiziksel olarak müsaade ettiği durumlarda makaralar yardımı ile formların verildiği makinelerdir. Üründeki bükümlere göre makaraların tasarımı, her ne kadar dünyada satılmakta olan COPRA ve UBECO CAD yazılımları ile kolayca yapılmaktaysa da, tamamen tecrübeye dayalı olarak yapılması gerekmektedir. Hidrotam firması bu alanda yapmış olduğu makineler ve edindiği tecrübenin yanında COPRA CAD yazılımı ile %98 doğrulukta tasarımlarını gerçekleştirmektedir. Rollforming tasarımı birbirine paralel iki aşamada yapılmaktadır:

•Ürün formunu verecek makaraların tasarımları

•Makaraların takılacağı ve ürün çeşitliliğini sağlayan makine gövdesi ve sisteminin tasarımları

Makara Tasarımları

COPRA yazılımı ile öncelikle ürünün bükümlerine göre açılımların flower diyagramları

çıkartılır. (Şekil-1) uygun olmayan veya imal açısından zor olan seçenekler eleme veya bölme işlemi ile basitleştirildikten sonra bükme kuvvetlerinin uygunluğu 5 ayrı mühendislik formülünün ürüne göre uygun olanı ile hesaplanır. Aşırı kuvvet görülen noktalara müdahale edilerek kuvvetlerin tüm istasyonlara homojen dağıtılması sağlanır. (Şekil-2) Bu şekilde ürünün formundaki fiziksel ve mekanik doğruluk sağlanmaktadır.

Tüm analiz ve düzeltme işlemlerinin tamamlanmasının ardından karar verilen açılıma ait makara tasarımları çok hızlı bir şekilde program yardımı ile teknik çizimlere dönüştürülür. Bu işlemin paralelinde oluşturulan resimlere ait CNC kodları ile CNC torna makinesinde makaralar 0,005 mm. hassasiyetinde işlenebilmektedir. Ancak hassasiyetin yüksek olması nedeniyle makaralar paylı olarak CNC torna’da işlenmekte, sonrasında en ileri Isıl işlem tesislerinde vakum tekniği ile sertleştirilmekte, sonrasında çok özel işleme uçları ile CNC tornada gerekli hassasiyette son işlemi yapılmaktadır. Bu sayede makaradan kaynaklanabilecek bozukluklar 0 hataya indirgenmektedir.

Gövde Ve Sistemin Tasarımları

Rollforming makinesinde imal edilecek ürün çeşitli ebatlarda olabilir. Veya farklı ölçülerde benzer bükümlerin olduğu ürünler olabilir. Bu durumda müşterinin talepleri ve üretim adetleri göz önünde bulundurularak çeşitli sistemler ile üretim yapılabilinir. Bu sistemlerin genel çalışma prensipleri doğrultusunda tasarımları bulunmaktadır. Ürüne ve müşteri taleplerine uygun tasarım seçilerek makinenin tasarımları yapılmaktadır. Örnek verecek olursak, ürün sac kalınlığı sabit tutularak en veya büküm yükseklikleri farklı ise makara değişimine gerek kalmadan bu ölçülerin otomatik olarak ayarlayacak sistem tarafımızdan yapılmaktadır. Veya farklı bir ürünü de aynı sistemde üretilmesi isteniyorsa makara değişimli ya da kaset tabir edilen komple makara gruplarının değiştirilmesi ile farklı ürünün imalini sağlayan sistemleri de yapmaktayız. Özetleyecek olursak; Rollforming sistemleri için en önemli belirleyici faktörler ürün özellikleri ve müşterinin talepleridir.

Esnek (Flexible) Büküm Makineleri

Diğer yöntem olan Roll-Forming makinelerine oranla üretim hızı açısından yavaş kalsa da yapılabilecek ürün çeşitliliği ve esnek üretim sağlaması açısından bu sistemler avantaj sağlamaktadır.

Bu Sistemlerin ön tasarımı da üretilecek ürünün, bu ürünlerin çeşitliliğine, fiziksel özelliklerine ve müşterinin isteklerine bağlı olarak şekillenir. Dizayn aşamasında başlangıç olarak üretilecek mamüller baz alınarak makine şekillendirilmesi, müşterinin bu makinede üreteceği bütün ürünlerin 2D ve 3D olarak modellenmesi ve bu modeller üzerinden makinenin büküm sisteminin taslak çalışmalarına başlanması ile konsept tanımlanır. Bu konsepte göre makine üzerindeki donanımları ve sistemi çalıştıracak ekipmanları, örneğin müşterinin model seçimlerini otomatik istemesi halinde, tüm hareket kontrolleri servo motorlu ve hassas vidalı mil/ray gibi komponentler kullanılacak şekilde tasarım tamamlanır. Bu sistemlerde servo kontrolü makineye hem esneklik, hem de hassas pozisyonlama imkanı sağladığı için müşterilerimize önermekteyiz. (Şekil-3)

Gerekli otomasyon yazılımları yardımıyla büküm pozisyonu ve modele göre büküm adedi operatör panelinden istenen değerler girilerek hassas olarak yapılabilmektedir.

Bükme sistemlerinde büküm çakısının sacın form alacağı baskı ile sürekli sac boşluğunu koruyacak şekilde bir yörünge çizmesi, yani enterpolasyon büküm yöntemi kullanmaktayız. Sac bükümlerinde istenen büküm açısının sağlanabilmesi için mekanik olarak ayarlanması gereken en önemli unsur geri yaylanma açısıdır. Her sac içeriğindeki farklı karbon oranına göre farklı geri yaylanma gösterir, bu farkı sağlayabilmek için büküm sistemlerinde bükümü yapan çakı mutlaka ayarlanabilir olmalıdır. Bu ayar tahrik sistemine bağlı olarak mekanik veya otomatik olabilir. Tahrik sistemi olarak hidrolik, pnomatik, A/C motor veya servo motor kullanılabilmekteyiz. Pnomatik sistem hariç diğer bütün sistemlerde büküm açısı otomatik olarak kumanda edilebilmekte veya makinenin yazılımına göre açı ve geri yaylanma kumanda panelinden hiçbir mekanik ayar gerektirmeden yapılabilmektedir.